5 trò chơi giúp bé 6-12 tháng tuổi thông minh hơn

6 tháng tuổi và 12 tháng tuổi là hai trong cột mốc quan trọng đánh dấu sự phát triển của não trẻ. Lúc đó, bé đã hiểu và bắt đầu thể hiện cảm xúc của mình. Nếu được tham gia những trò chơi phù hợp, bé sẽ thông minh và nhanh nhạy hơn.
Các nghiên cứu khoa học cho thấy: lúc 6 tháng tuổi, não bộ của trẻ phát triển rất nhanh. Khi 12 tháng, não bé đã phát triển gấp ba lần so với khi mới sinh ra, hệ thống thần kinh chằng chịt, dày hơn với nhiều liên kết. Lúc đó, trò chơi có thể kích thích sự truyền tín hiệu giữa các nơron thần kinh hiệu quả và giúp tăng chỉ số thông minh (IQ) cho bé.
Tham gia vào các trò chơi là một trong những cách hiệu quả giúp trí não bé vận động. Cha mẹ cần lựa chọn những trò chơi phù hợp với độ tuổi và sở thích của bé. Quan trọng hơn cả là cha mẹ nên vui chơi cùng bé, để chia sẻ niềm vui, tận hưởng niềm hạnh phúc với bé và giúp bé học hỏi, rèn luyện những kỹ năng quan trọng trong khi chơi. Dưới đây là gợi ý một số trò chơi mà cha mẹ có thể tham khảo:
Tham gia các trò chơi trí tuệ giúp bé nhanh nhẹn hơn. Ảnh minh họa.
- Bé 6-7 tháng: 6 tháng sau khi chào đời, não của bé đã phát triển tương đương 50% kích thước não bộ của người lớn; ngoài sữa mẹ, bé có thể ăn dặm để bổ sung dưỡng chất. Bé cũng thể hiện cảm xúc vui mừng khi nhìn thấy mẹ hay khóc mếu khi gặp người lạ… Hầu hết các bé ở tuổi này đều thích chơi "ú òa" với ông bà, bố mẹ. Đây là trò chơi mang lại cho bé rất nhiều niềm vui.
Bé bắt đầu học cầm, nắm đồ vật nên cha mẹ có thể đặt đồ chơi trên sàn để bé nhặt, cầm lên; sau đó thay đổi bằng cách đặt ở một khoảng cách xa bé để bé bò đến lấy. Đây là trò chơi giúp bé rèn luyện sự khéo léo của đôi tay và tăng cường vận động thể chất. Để kích thích trí tò mò của bé, khuyến khích bé khám phá, bố mẹ có thể giấu đồ chơi mà bé yêu thích ở sau lưng, dưới gối, những chỗ "ẩn náu” quen thuộc với bé rồi cùng giúp bé đi tìm đồ chơi.
- Bé 8- 9 tháng: Đây là thời điểm thích hợp giúp bé làm quen với ngôn ngữ. Theo đó, bố mẹ cần thường xuyên trò chuyện với bé theo nguyên tắc "ba phải": phải ngắn gọn, phải dễ hiểu, phải đơn giản. Trước hết, cha mẹ hãy giới thiệu cho bé những người thân trong gia đình, những vật dụng quen thuộc, đồ chơi, hiện tượng thiên nhiên gần gũi với bé…Bố mẹ nên sử dụng từ ngắn gồm một đến 2 âm tiết, lặp lại nhiều lần, cần phối hợp chỉ tay vào đối tượng được nhắc đến để giúp bé nhận biết và hình dung khái niệm.
- 10 tháng: Lúc này, kỹ năng điều khiển của đôi tay bé đã thành thục hơn rất nhiều. Để giúp bé tăng năng lực cảm nhận với các đồ vật và thế giới xung quanh, bố mẹ hãy dạy bé bóc kẹo, vặn nắp chai nước, chơi trò lắp ghép, bỏ hộp nhỏ vào hộp to, xếp chồng các khối hình… Bé cũng sẽ rất thích thú nếu được khám phá các chất liệu khác nhau, được giơ tay ra hứng nước mưa hay được học cách sử dụng thìa hoặc tự cầm cốc uống nước.
Bố mẹ thường xuyên trò chuyện, chơi đùa với bé sẽ giúp bé thông minh hơn. Ảnh minh họa.
-11 tháng: Đôi bàn tay của bé đã hoạt động khá tự nhiên, bé có thể thực hiện liên tục các động tác phức tạp và xử lý tinh tế các thao tác đòi hỏi sự khéo léo. Vận động của đôi bàn tay rất tốt cho sự phát triển trí não trẻ nên bố mẹ có thể giúp bé điều khiển bàn tay bằng cách dạy bé tập lật các trang sách truyện, chơi xếp hình, xếp các khối gỗ, ôm và ném bóng, chỉ tay vào các đồ vật mà bố mẹ đọc tên… Bố mẹ có thể giúp bé học cách điều khiển hoạt động độc lập của từng ngón tay bằng cách dạy bé cho tay vào các lỗ nhỏ, có thể mua đất sét màu để bé chọc từng ngón tay vào đó.
- 12 tháng: Lúc này, cha mẹ hãy tiếp tục cho bé chơi những trò chơi giáo dục, nhận biết và gọi tên đồ vật. Nếu con đã cầm được bút thì mẹ có thể cho bé tập vẽ. Vì lực đè bút lên giấy của bé vẫn còn yếu, mẹ nên cho bé cầm bút to, dễ ra mực như bút dạ viết bảng.
Mỗi giai đoạn đầu đời đều đánh dấu những mốc phát triển của trẻ. Biểu hiện nhiều cảm xúc và cử chỉ đáng yêu là cách bé khám phá và thể hiện mình. Điều đó phụ thuộc không ít vào tình yêu mà mẹ dành cho bé, cách chăm sóc và nuôi dưỡng bé bằng dinh dưỡng khoa học hợp lý, theo đúng hàm lượng khuyến cáo.
Một tuổi là giai đoạn trí não của bé phát triển với tốc độ nhanh nhất. Lúc đó, kích thước não bé sẽ đạt 75% não bộ của người trưởng thành, sự kết nối của các nơ-ron thần kinh cũng dày hơn và chặt chẽ hơn. Dinh dưỡng cho bé rất quan trọng trong giai đoạn này. Mẹ nên bổ sung đúng hàm lượng DHA cho bé để giúp bé phát triển trí não tốt hơn. Giai đoạn 0 - 6 tháng tuổi, hàm lượng DHA theo khuyến nghị của WHO/FAO là 17mg trên 100kcal; từ 6 tháng đến 2 tuổi, hằng ngày bé cần được bổ sung 10 - 12mg DHA trên mỗi kg cân nặng.
Ngọc Bích

Giúp trẻ phát triển khả năng tập trung và trí nhớ

Khi còn nhỏ, nhận thức của trẻ chủ yếu là không chủ động, khả năng tập trung chú ý không cao. Sau 3 tuổi, khối lượng chú ý của bé tăng lên và bắt đầu hình thành chú ý có chủ định.
Thạc sĩ tâm lý Nguyễn Thị Minh, giảng viên học viện Hành chính Quốc gia TP HCM cho biết quá trình hình thành và phát triển nhận thức ở trẻ theo từng lứa tuổi. Trước 3 tuổi, trẻ chủ yếu chú ý không chủ định; khả năng tập trung chú ý không cao, thường di chuyển từ đối tượng này sang đối tượng khác theo nguyên nhân không rõ ràng. Các em chỉ có thể hướng sự quan tâm vào một đối tượng. Sự chú ý của bé đi liền với đối tượng chứ khó hướng chú ý vào lời nói.
Sau 3 tuổi, khối lượng chú ý tăng lên. Bé có khả năng phân phối chú ý vào hai hay nhiều đối tượng. Tính bền vững của chú ý cũng phát triển, đặc biệt trong trò chơi, trẻ bắt đầu vào mẫu giáo có thể tập trung chú ý vào trò chơi khoảng 30-50 phút, đến cuối tuổi mẫu giáo thời lượng này tăng lên khoảng 1,5 giờ. Tính bền vững của chú ý phụ thuộc vào hứng thú của bé với các đối tượng. Giai đoạn này, trẻ đã hình thành chú ý có chủ định.
rentrinhotrer-1375679959_500x0.jpg
Để giúp trẻ phát triển khả năng tập trung, người lớn nên lôi cuốn các em vào những dạng hoạt động mới và dùng những phương tiện nhất định để tổ chức sự chú ý của trẻ. Ảnh: Thi Trân.
Khoảng 4-5 tuổi, các em bắt đầu biết điều khiển chú ý của mình, tự giác hướng tập trung vào đối tượng nhất định. Sự chú ý của trẻ gắn liền với hành động có mục đích, ví dụ phải chú ý trong giờ học vẽ, nặn, âm nhạc thì mới có thể làm đúng yêu cầu.
Chú ý có chủ định hình thành nhờ việc người lớn lôi cuốn trẻ vào những dạng hoạt động mới, đồng thời dùng những phương tiện nhất định để hướng dẫn và tổ chức chú ý của trẻ. Sự hình thành kiểu chú ý này có quan hệ chặt chẽ với ngôn ngữ, là phương tiện để người lớn hướng dẫn trẻ hành động để đạt được mục đích, sau đó các em tự biểu đạt bằng lời những điều cần chú ý, giúp tính chủ định phát triển.
Ở lứa tuổi mẫu giáo, chú ý không chủ định vẫn chiếm ưu thế. Vì vậy, các trò chơi, các dạng hoạt động hấp dẫn, kích thích trẻ phát huy sáng kiến, việc thường xuyên thay đổi các hình thức hoạt động sẽ giúp duy trì khả năng chú ý của trẻ vào các đối tượng một cách bền vững.
Trí nhớ
Ở tuổi mẫu giáo, trí nhớ không chủ định chiếm ưu thế (thường không đặt ra cho mình mục đích hay nhiệm vụ phải ghi nhớ một điều gì, mà việc ghi nhớ thường diễn ra một cách tự nhiên). Khi khối lượng trí nhớ tăng lên, bé có khả năng ghi nhớ tốt một lượng lớn những bài thơ, bài vè, ca dao, tục ngữ, các phép đếm, câu đố, truyện cổ tích, phim hoạt hình mà không cần phải có sự cố gắng.
Giai đoạn đầu tuổi mẫu giáo, trí nhớ gắn liền với tính trực quan. Trẻ dễ nhớ và nhớ lâu nếu các em có hành động trực tiếp, tích cực với đối tượng và nhìn thấy trực tiếp trong khi hoạt động, chẳng hạn vật thật, tranh ảnh, mô hình; bị gây ấn tượng, có cảm xúc mạnh
Cuối tuổi mẫu giáo, trí nhớ có chủ định hình thành và phát triển mạnh (trí nhớ có mục đích, gắn với nhiệm vụ nhận thức và có sự nỗ lực của ý chí). Trẻ có thể học hát, múa để biểu diễn trong ngày lễ hoặc nhớ những món đồ mẹ dặn đi mua ở cửa hàng.
Trẻ còn biết sử dụng thủ thuật ghi nhớ như lặp lại các từ theo người lớn; nhẩm to hoặc nhẩm thầm, nhắc đi nhắc lại; xác định mối quan hệ giữa chúng; giơ ngón tay đếm theo người lớn… Các em có thể nhớ theo điểm tựa, phân loại, tạo nhóm khi nhớ, ví dụ: các từ chỉ tên đồ vật, nhóm các con vật. 
Theo thạc sĩ Nguyễn Thị Minh, việc nắm bắt được những đặc điểm về sự hình thành và phát triển nhận thức, trí nhớ của trẻ như trên sẽ giúp cha mẹ và thầy cô lựa chọn những phương pháp giáo dục tích cực phù hợp với từng độ tuổi.
Thi Trân(vnexpress)

Đừng bỏ lỡ 1.000 ngày vàng đầu đời của trẻ

1.000 ngày trong giai đoạn từ lúc bà mẹ mang thai đến khi con được 2 tuổi là khoảng thời gian quan trọng để cải thiện dinh dưỡng và cứu mạng sống cho trẻ.
Thông tin được đưa ra tại hoạt động kỷ niệm tuần lễ Thế giới Nuôi con bằng sữa mẹ 2013 từ ngày 1 đến ngày 7/8 với chủ đề “Chung tay hỗ trợ bà mẹ nuôi con bằng sữa mẹ”. Chương trình do Bộ Y tế và các đối tác dinh dưỡng Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc UNICEF, Tổ chức Y tế Thế giới WHO và Dự án Alive & Thrive phối hợp phát động.
Theo bà Nemat Hajeebhoy, Giám đốc dự án Alive & Thrive Country, những phát hiện gần đây đã khẳng định lại một lần nữa tầm quan trọng của khoảng thời gian “cửa sổ” này. Suy dinh dưỡng trong thời gian này là yếu tố quyết định quan trọng của cả suy dinh dưỡng thấp còi và béo phì ở trẻ, những bệnh không truyền nhiễm khi trẻ trưởng thành. Khuyến khích thực hành nuôi con bằng sữa mẹ tối ưu là một trong các can thiệp cần thiết.
Bác sĩ hướng dẫn sản phụ cho con bú vào giờ đầu sau sinh. Ảnh: Lê Phương.
Bác sĩ hướng dẫn sản phụ cho con bú vào giờ đầu sau sinh. Ảnh: Lê Phương.
Đầu năm nay, Việt Nam cũng đã thông qua Kế hoạch hành động quốc gia cho chương trình Nuôi dưỡng trẻ nhỏ giai đoạn 2012-2015. Kế hoạch tập trung vào việc chăm sóc trẻ trong“1.000 ngày đầu” để đảm bảo phát triển tối đa tiềm năng của trẻ. Kế hoạch cũng nhấn mạnh cách tiếp cận đa ngành liên quan tới các chính phủ, các tổ chức quốc tế và các nhà hoạch định chính sách, những người sẽ tập trung vào 6 giải pháp quan trọng để đạt được các mục tiêu và mục đích đã đề ra. Những mục tiêu này bao gồm tăng tỷ lệ trẻ được bú sữa mẹ sớm ngay sau đẻ, tỷ lệ nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ và tỷ lệ tiếp tục cho trẻ bú tới khi trẻ được 24 tháng tuổi nhằm đạt được mục đích là giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng thể thấp còi.
Theo Phó đại diện của Tổ chức Y tế Thế giới WHO, tiến sĩ Cristobal Tunon, dinh dưỡng tối ưu là một điều quan trọng để đảm bảo khi lớn lên trẻ sẽ học tập được nhiều hơn, làm việc hiệu quả hơn và đạt được chiều cao tối đa khi trẻ trưởng thành. Khi trẻ được cung cấp nguồn dinh dưỡng đầy đủ, nghĩa là cộng đồng và cả đất nước cũng thoát khỏi đói nghèo.
Việt Nam hiện trở thành tấm gương sáng trong số các quốc gia thuộc khu vực Châu Á Thái Bình Dương về việc tuyên truyền nuôi con bằng sữa mẹ. Nổi bật là việc ban hành các bộ Luật để bảo vệ việc nuôi con bằng sữa mẹ như sửa đổi quy định lao động nữ được nghỉ chế độ thai sản trước và sau khi sinh con là 6 tháng, cấm quảng cáo các sản phẩm sữa thay thế sữa mẹ dùng cho trẻ dưới 24 tháng tuổi và sản phẩm dinh dưỡng bổ sung dùng cho trẻ dưới 6 tháng tuổi... Tuy nhiên, ở Việt Nam, số trẻ dưới 6 tháng tuổi được nuôi hoàn toàn bằng sữa mẹ chỉ đạt 17% trong khi số trẻ bị suy dinh dưỡng thể thấp còi lại chiếm tới 1/3.
Lê Phương
(vnexpress)

4 dạng trò chơi giúp trẻ phát triển toàn diện

Hội họa, trò chơi tạo hình - lắp ráp, hoạt động lồng ghép lao động... vừa giúp phát triển về thể lực, trí tuệ và nhân cách.
Theo thạc sĩ tâm lý Nguyễn Thị Minh, giảng viên Học viện Hành chính Quốc gia TP HCM, khi tham gia trò chơi nào đó, trẻ buộc phải phục tùng những yêu cầu nhất định bắt nguồn từ ý đồ chung của cuộc chơi. Từ đó các em phải điều chỉnh hoạt động của mình cho phù hợp. Tận dụng đặc điểm này, phụ huynh nên tổ chức cho các bé các dạng trò chơi theo kiểu "chơi mà học". Thông qua đó, giúp bé nhận thức được nhiều điều về thế giới xung quanh.
Đặc biệt trẻ ở độ tuổi mẫu giáo (3 đến 6 tuổi), người lớn càng tạo điều kiện thuận lợi cho các em tham gia vào các trò chơi phong phú, đa dạng bao nhiêu, càng giúp trẻ phát triển về thể lực, trí tuệ và nhân cách bấy nhiêu.
IMG-0511-1374640325_500x0.jpg
Trò chơi giúp trẻ học cách lập kế hoạch, cùng thảo luận, thực hiện ý định xây dựng của cả nhóm hoặc biết bảo vệ phương án xây dựng của mình. Ảnh: Thi Ngoan.
Thạc sĩ Minh giới thiệu một số dạng trò chơi giúp trẻ phát triển trí não, thể chất và nhân cách như sau:
1.  Hoạt động với đồ vật – công cụ
Hội họa:
Hình vẽ của trẻ mẫu giáo thường không giống đối tượng. Trẻ thường bỏ qua nhiều chi tiết hoặc thêm vào chi tiết thừa, hoặc tỷ lệ không đúng. Những đặc điểm trên được giải thích rằng bé thường tập trung miêu tả cái làm cho mình xúc động trước.
Xu hướng sử dụng màu trong quá trình phát triển hoạt động vẽ: Trẻ sử dụng màu một cách tùy tiện do tri giác màu sắc bằng cảm xúc và do thích màu này hơn màu kia. Vì thế, trẻ thường sử dụng màu yêu thích để vẽ đối tượng chứ không phải để diễn tả màu thực của đối tượng.
Trong tranh vẽ, trẻ thể hiện thái độ của mình đối với nội dung vẽ: Bé mô tả những điều đẹp đẽ bằng các màu sắc rực rỡ, vẽ cẩn thận còn những gì không đẹp bằng màu tối, các em sẽ vẽ cẩu thả.
Khi được học vẽ một cách đúng đắn, có thể hình thành ở trẻ:
- Kỹ năng quan sát đối tượng một cách trình tự.
- Kỹ năng tách ra những nét đặc trưng của đối tượng.
- Phát triển tri giác có mục đích và các thao tác tư duy.
- Tính tích cực và năng lực sáng tạo ở trẻ.
Lưu ý: Nếu xem xét các tranh vẽ của trẻ mà cha mẹ/thầy cô nhận thấy toàn những màu sắc tối, thiếu những nét cơ bản, bố cục không hợp lý… chứng tỏ trẻ đang có những rối nhiễu về mặt tâm lý. Lúc này người lớn nên đưa trẻ đi khám tại khoa tâm lý của các bệnh viện nhi.
2. Hoạt động xây dựng:
Hoạt động xây dựng giúp trẻ thấy rằng các bộ phận của đối tượng liên kết với nhau không chỉ theo hình thức bên ngoài mà còn theo logic bên trong của chính nó. Chẳng hạn, nếu vật cao và có những bộ phận chìa ra ngoài (cần cẩu) thì chúng phải được giữ thăng bằng bằng một đế nặng (bệ của cần cẩu).
Các kiểu hoạt động xây dựng:
Lắp ráp theo mẫu
- Trẻ nhìn người lớn xây dựng mẫu (căn nhà, ôtô, máy bay…), trẻ có thể phân biệt được các chi tiết để lắp ráp theo mẫu của người lớn.
- Trẻ nhìn mẫu và tự ráp theo mẫu (mô hình hoặc dưới dạng hình vẽ): đòi hỏi trẻ phải có khả năng nhìn thấy hiện thực đằng sau hình vẽ.
Lưu ý: Người lớn cần giúp trẻ có khả năng theo dõi, tách các bộ phận cơ bản của đối tượng, lựa chọn các chi tiết cơ bản và lắp ráp theo logic bên trong của vật đó.
Lắp ráp theo các điều kiện hoặc các nhiệm vụ
Cha mẹ cần đề ra nhiệm vụ dùng vật liệu xây dựng để lắp giá treo tranh vẽ, xây nhà cho gấu bông... Sau đó dạy trẻ biết tính tới các điều kiện, đưa hoạt động của bé vào tổ chức nhất định.
Bên cạnh đó, nên tạo cho các em niềm hứng thú đối với sự thay đổi (xuất phát từ cùng một điều kiện có thể đưa ra nhiều cách giải quyết khác nhau). Từ đó giúp hình thành ở trẻ những biểu tượng khái quát, mềm dẻo.
Lắp ráp theo ý định riêng
Trẻ xây dựng công trình không chỉ để giống một đối tượng nào đó, mà còn vì để chơi với công trình này. Các em thường tạo ra công trình vừa giống thật, vừa phù hợp với trò chơi của trẻ nhằm phát triển tính chủ động, sáng tạo. Trò chơi này giúp trẻ học cách lập kế hoạch, cùng thảo luận, thực hiện ý định xây dựng của cả nhóm hoặc biết bảo vệ phương án xây dựng của mình.
3. Hoạt động học tập
Nên cho bé tiếp cận các nội dung xoay quanh những tri thức tiền khoa học, tri thức của đời sống, của môi trường xung quanh, ví dụ giải thích hiện tượng mưa một cách đơn giản bằng cách đậy miếng kính bên trên ly nước nóng... Nhờ thế trẻ có thể học nhanh, mọi lúc, mọi nơi và học thông qua trò chơi.
Thông qua hoạt động học tập, biểu tượng về thế giới của các em sẽ tăng lên, nảy sinh tính ham hiểu biết, hứng thú nhận thức. Trẻ sẽ đặt ra nhiều câu hỏi có tính khám phá, tìm tòi hơn. Hoạt động này cũng tập dần cho trẻ biết học một cách chủ định, có mục đích và biết phải làm những điều không theo ý thích. Cuối cùng, giúp bé hình thành kỹ năng tự kiểm tra, tự đánh giá công việc một cách đúng đắn.
Lưu ý:
Cha mẹ chỉ xem việc học tập của con là hoạt động bổ trợ cho sự phát triển chứ không nên xem là hoạt động chủ đạo của trẻ. Không nên ép trẻ học, hạn chế bắt trẻ tập viết quá nhiều vì cổ tay của trẻ lúc này chưa hoàn thiện.
4. Hoạt động lồng ghép lao động
Ở trẻ lứa tuổi mẫu giáo chỉ mới có khái niệm về những hình thức lao động sơ đẳng, ví dụ:
- Lao động tự phục vụ: ba tuổi, trẻ có nhu cầu bắt chước người lớn làm một số công việc trong sinh hoạt; bốn tuổi rưỡi, trẻ có thể tham gia những công việc chung trong gia đình như quét nhà, lau bàn ghế.
- Lao động công ích: dọn dẹp đồ chơi, phòng học, sân trường; giúp cô chăm sóc các em nhỏ hơn.
- Làm đồ chơi...
Những hoạt động này thu hút sự hứng thú tham gia của trẻ và có giá trị giáo dục cao.
Ở dạng hoạt động này, người chăm sóc trẻ cần lưu ý: Điều quan trọng không phải là làm cho hoạt động lao động của trẻ đạt kết quả cao, mà chủ yếu là để bé hiểu thế nào là lao động và giá trị của lao động.
Thi Ngoan

Rèn chỉ số EQ giúp trẻ thành đạt

Mỗi khi con vấp ngã hay bị điểm kém, đừng chăm chăm la rầy, mà hãy biến đó thành cơ hội để luyện cho trẻ động cơ phấn đấu. Lúc cha mẹ gặp khó khăn trong công việc, hãy thể hiện cho con biết mình đang cố gắng vượt qua như thế nào.

Theo thạc sĩ - chuyên viên tham vấn tâm lý Phạm Thị Thúy, chỉ số thông minh xúc cảm (EQ) không phụ thuộc vào chỉ số thông minh (IQ), mà có thể hiểu nó là cách sống của một người. "Nếu IQ đánh giá về năng lực tư duy, duy lý (một điều kiện cần để thành đạt về mặt học thuật) thì EQ là yếu tố quyết định sự thành đạt về lối sống trong cuộc đời", bà Thúy định nghĩa.
reneq-jpg-1366707428-1366707451-13667088
Cha mẹ nên rèn luyện chỉ số EQ cho con từ khi còn nhỏ. Ảnh: Thi Ngoan.
EQ cao sẽ giúp trẻ phát triển tốt khả năng giao tiếp, diễn đạt, hòa đồng với bạn bè, giúp trẻ thích ứng nhanh với cuộc sống. Điều này sẽ tạo cho trẻ một nền tảng tốt về nhân cách cũng như những kỹ năng cần thiết trong cuộc sống làm nên thành công trong tương lai.
Ngược lại trẻ có EQ thấp sẽ thiếu bạn bè, sống thu mình, khó hòa nhập. Đây là một trong những nguyên nhân khiến bé học kém. Nhiều khi chỉ vì tính thích gây hấn, hay không thích chia sẻ cái mình có với bạn bè mà trẻ bị bạn trong lớp tẩy chay, cảm thấy đơn độc, ảnh hưởng tâm lý, từ đó việc học cũng sút đi. Trong tương lai, nhóm trẻ này cũng khó kiến tạo các mối quan hệ tốt để phát triển sự nghiệp. Tình trạng thiếu xúc cảm có thể dẫn đến những chuyện tồi tệ hơn, thậm chí hành vi phạm tội. Hoặc do không nhạy cảm với tình cảm của người khác, trẻ có thể làm họ đau khổ mà không thấy hối hận hay cắn rứt...
Năm 1995, nhà tâm lý Dainel Goleman đã đề xuất 7 tiêu chí để đánh giá EQ gồm:
- Ý thức về khả năng của mình.
- Động lực phấn đấu.
- Tính kiên trì.
- Khả năng kiềm chế.
- Khả năng điều chỉnh cảm xúc.
- Lòng thấu cảm.
- Tinh thần lạc quan.
Để rèn luyện chỉ số EQ cho con, cha mẹ nên dạy bé từ lúc còn nhỏ, dù lúc ấy trẻ chưa biết nói nhưng vẫn hiểu được. Tương ứng với từng tiêu chí trên, sẽ có cách giáo dục phù hợp:
1. Để trẻ ý thức về khả năng của mình, cha mẹ cần tạo cho con lòng tự tin và thấu hiểu năng lực của bản thân. Nếu cha mẹ đánh giá con quá cao dễ khiến trẻ trở nên tự cao, còn nếu đánh giá quá thấp, sẽ khiến trẻ tự ti và hoài nghi về năng lực của mình. Lời khuyên cho cha mẹ mỗi khi con vấp ngã hay bị điểm kém, đừng chăm chăm la rầy, mà biến đó thành cơ hội để luyện cho trẻ động cơ phấn đấu. Lúc cha mẹ gặp khó khăn trong công việc, hãy cho con biết rằng cha mẹ đang cố gắng vượt qua như thế nào.
2. Động lực phấn đấu: Cha mẹ cần nuôi dưỡng ước mơ, xây dựng mục tiêu phấn đấu cho trẻ càng sớm càng tốt. Tuy nhiên, cần tránh áp đặt ước mơ, mục tiêu của cha mẹ lên con cái. Mục tiêu của bé có thể dễ thay đổi theo thời gian, do vậy cha mẹ nên kiên nhẫn theo dõi và ủng hộ con.
3. Kiên trì: Cha mẹ có thể luyện tính kiên trì cho trẻ qua việc cùng chơi với trẻ, ví dụ chơi xếp hình, nặn tượng, tô màu… Nên khích lệ con mỗi khi bé nhẫn nại thực hiện một hoạt động nào đó.
4. Khả năng kiềm chế: Muốn con trẻ có khả năng kiềm chế thì chính cha mẹ phải biết kiềm chế để làm gương, đồng thời giải thích cho trẻ hiểu trong từng tình huống cụ thể.
5. Khả năng điều chỉnh cảm xúc. Cha mẹ cần phải điều chỉnh cảm xúc khi dạy dỗ con. Khi con hư hỏng, nghịch phá mà người cha quá giận dữ còn người mẹ lại quá mềm mỏng sẽ khó dạy trẻ biết điều chỉnh cảm xúc. Vì thế cả cha và mẹ cần điều chỉnh cảm xúc để có thái độ dạy con đúng mực, như vậy trẻ mới hiểu mình cần phải xử sự thế nào cho phù hợp.
6. Lòng thấu cảm ở trẻ, cụ thể là lòng nhân ái, biết thương cả con vật, cây cỏ. Cha mẹ nên phát huy sự thấu cảm của con cái bằng cách dạy trẻ giúp đỡ, chia sẻ với những người bất hạnh, kém may mắn.
7. Tinh thần lạc quan: Nếu cha mẹ luôn rên rỉ, trách móc cuộc đời thì đứa trẻ cũng dễ bị nhiễm không khí nặng nề đó. Vì thế để truyền đạt được tinh thần này, chính phụ huynh phải sống lạc quan trước đã.
Tóm lại cha mẹ không chỉ giảng giải cho con 7 tiêu chí về EQ bằng lời nói mà còn bằng cả lối sống và cách cư xử của mình. Đó chính là bài học thiết thực dành cho con.
Bên cạnh đó, phụ huynh cần hiểu rằng cảm xúc chi phối mạnh mẽ hành động của con người, từ đó ảnh hưởng đến kết quả của hành động. Trên thực tế, không có quyết định nào của con người là thuần lý trí, mà luôn có vai trò của cảm xúc trong đó. Chẳng hạn, nếu cha mẹ giao cho con một việc mà con không muốn làm, con sẽ làm một cách miễn cưỡng cho xong rồi chẳng màng đến việc ấy nữa. Nhưng nếu đó là một việc con yêu thích, con sẽ dồn hết tâm sức để làm, nên kết quả thường rất tốt, và khi làm xong, con cũng sẽ cảm thấy rất vui. Vì thế hãy cố gắng tạo cho trẻ cảm xúc tích cực khi làm bất kỳ việc gì.
Thi Ngoan(vnexpress)

Rèn 'cái tôi' lành mạnh cho trẻ dưới 3 tuổi

Trước 3 tuổi, trẻ vẫn chưa phân biệt rõ ràng những thứ thuộc về mình hay của người khác, vì vậy cha mẹ cần giúp bé phân biệt về các giới hạn, điều gì được và không được phép làm. 
Theo thạc sĩ tâm lý Nguyễn Thị Minh, giảng viên Học viện Hành chính Quốc gia TP HCM, khi được một tuổi, bé tình cờ soi gương. Nó nhìn chăm chú rất lâu ảnh mình trong gương, sau đó sờ tay lên mặt gương ở vị trí cái mũi có chấm đỏ. Đứa trẻ khoảng 15 tháng tuổi đến gần hơn và sờ vào mũi mình. Thông thường khi được hai tuổi, mọi đứa trẻ đều làm như vậy.
giaoductre-JPG-1374463435_500x0.jpg
Để rèn ý thức về "cái tôi" cho trẻ, cha mẹ cần giúp các em phân biệt đâu là giới hạn, sự khác nhau giữa những điều được phép và không được phép làm. Ảnh: Thi Ngoan.
Đến 20-24 tháng, bé bắt đầu nhận ra sự khác nhau giữa hình ảnh của mình trong đám trẻ con cùng tuổi. Sự ý thức về cái tôi (tự ý thức) bắt đầu từ khi bé nhận ra chính mình là một con người riêng biệt, khác với những người xung quanh.
Đầu tuổi ấu nhi, trẻ còn ở trong tình trạng chưa xác định được bản thân. Trẻ nhận biết bản thân từ sự bắt chước thái độ của người khác đối với mình, ví dụ trong cách xưng hô, trẻ thường xưng tên như người khác đã gọi nên thường đáp lại kiểu như “Bin ngủ mà”, "Bin ngoan mà"...
Cuối tuổi ấu nhi, trẻ bắt đầu nhận biết mình là ngôi thứ nhất (lúc này bé xưng mình là "con", "em", "anh" và cả "tao" với người khác). Trẻ nhận ra tên gọi gắn liền với bản thân. Các em bắt đầy chú ý đến hình dáng của mình, các bộ phận, mắt, mũi, tay, chân và cả giới tính. Khi đó bé thích soi gương, rồi nhìn vào hình bóng mình; đứng gọi mình trong gương. Trẻ bắt đầu biết tự nhận xét, đánh giá bản thân. Ban đầu, sự đánh giá của các em dựa vào lời nhận xét của người lớn, rồi trẻ tự liên hệ mình với các nhân vật trong những câu truyện được nghe "ngoan" hay "hư".
Khi làm một việc gì đó mà được khen, trẻ thường làm đi làm lại hành động để được tán thưởng. Mong muốn được người lớn khen ngợi là nhu cầu lớn của trẻ, nên trẻ cố gắng để được khen thật nhiều. Trẻ nhận ra khả năng và sức mạnh của mình thông qua các hành động với đồ vật, ví dụ múc nước đầy xô, tắt đèn, bật đèn… Hễ làm được việc gì, trẻ tỏ ra thích thú và làm nhiều lần như vậy.
Sự tự ý thức còn biểu hiện việc trẻ muốn hiểu về bản thân trong quá khứ và mong muốn về mình trong tương lai. Chẳng hạn một em bé 3 tuổi hay nói: “Lúc con còn nhỏ, con hay tè dầm. Khi nào con lớn, con hết tè dầm, mẹ mua cho con cặp đẹp để con đi học và nhiều chuyện Đôrêmon cho con đọc nha”.
Thạc sĩ Nguyễn Thị Minh khuyên, để giúp trẻ hình thành ý thức về "cái tôi" lành mạnh, người chăm sóc cần lưu ý:
Trước ba tuổi, trẻ vẫn chưa phân biệt rõ ràng những thứ thuộc về mình hay của người khác. Vì vậy cha mẹ cần giúp trẻ phân biệt các giới hạn, sự khác nhau giữa những điều được phép và không được phép làm. Nếu trẻ có cầm nhầm đồ của nhà trẻ, của người khác về, người lớn không nên vội la mắng trẻ là hư hỏng, ăn cắp, cần nhẹ nhàng dạy cho trẻ hiểu rằng hành động như thế là không đúng. Nhưng nếu trẻ trên ba tuổi cầm nhầm thì cần nghiêm khắc hơn với trẻ.
Thi Ngoan

Sơ cứu đúng cách khi trẻ hóc dị vật

Liên quan đến vụ bé 4 tuổi tại Bình Dương tử vong vì hóc rau câu, bác sĩ cho biết loại dị vật này khá nguy hiểm, dễ gây tắc nghẽn đường thở, tử vong. Do rau câu khá mềm, trơn nên đòi hỏi bác sĩ phải thật khéo léo mới có thể lấy ra.
Bác sĩ Trần Anh Tuấn, Trưởng khoa Hô hấp, Bệnh viện Nhi đồng 1 cho biết bệnh viện thường xuyên tiếp nhận nhiều trường hợp trẻ nhập viện cấp cứu vì dị vật đường thở. Đây là loại tai nạn mà nếu không nhận biết và xử trí kịp thời, đúng cách có thể gây nhiều hậu quả đáng tiếc.
Mới đây, bé gái ở TP HCM được mẹ cho ăn cháo hầm xương, vì vô ý chưa lấy hết vụn xương nên bé bị sặc vào đường thở, khiến bé có dấu hiệu ngạt thở. Do không được sơ cứu đúng cách nên dù đã được đưa đi bệnh viện cấp cứu, lấy mẩu xương vụn ra nhưng bé vẫn bị thiếu oxy lên não, khiến não bị tổn thương với những di chứng nặng nề về sau.
Một em bé cũng đang nhập viện điều trị tại Bệnh viện Nhi đồng 1 vì bị xẹp phổi, khi chụp CT đường thở các bác sĩ mới đồng thời phát hiện có dị vật. Mảnh vụn được lấy ra không xác định được là gì vì đã để quá lâu. "Nếu dị vật nằm quá lâu có thể ảnh hưởng phổi, dẫn đến viêm phổi, làm mủ, hoại tử, áp xe phổi, gây nhiều biến chứng nặng nề...", bác sĩ Tuấn cảnh báo.
Theo bác sĩ Tuấn, việc phát hiện, nhận biết và xử trí đúng hóc dị vật là cực kỳ quan trọng. Cần nghĩ tới dị vật đường thở khi trẻ đang chơi, đang ăn đột nhiên ho, sặc sụa, tím tái, khó thở, ngạt thở, trợn mắt, có thể cố ho, khạc để tống dị vật ra ngoài. Tình trạng này có thể chỉ thoáng qua rồi tự hết nhưng có những trường hợp trẻ ngưng thở và tử vong ngay sau đó.
Khi phát hiện hay nghi ngờ trẻ bị dị vật đường thở, tùy từng trường hợp mà có cách xử trí hợp lý. Cần giữ bình tĩnh, tránh cố gắng móc dị vật ra khỏi miệng trẻ vì chưa chắc lấy ra được mà có khi đẩy vào sâu hơn. Hơn nữa, việc móc họng có thể dẫn đến nôn ói, trẻ hít sặc lại chất ói lại càng nguy hiểm hơn.
- Nếu trẻ vẫn tỉnh táo, hồng hào, không khó thở, vẫn khóc được nói được thì giữ nguyên tư thế ngồi, nhanh chóng mang đến bệnh viện để bác sĩ kiểm tra, nếu đúng dị vật đường thở sẽ lấy ra.
- Nếu trẻ có biểu hiện tím tái, khó thở nặng, ngưng thở, không khóc được, không nói được thì sau khi gọi xe cấp cứu, cần phải tiến hành thủ thuật can thiệp kịp thời trong thời gian đợi xe tới.
Có 2 loại thủ thuật can thiệp
Với trẻ dưới 2 tuổi, dùng phương pháp vỗ lưng ấn ngực
+ Cho trẻ nằm sấp trên cánh tay trái của người sơ cứu, đầu hướng xuống đất. Lưu ý giữ chắc để cổ và đầu trẻ khỏi bị tuột. Dùng gót bàn tay phải vỗ mạnh 5 cái vào vùng lưng giữa 2 xương bả vai của trẻ.
Thủ thuật vỗ lưng. Ảnh: healthlinkbc
Thủ thuật vỗ lưng. Ảnh: healthlinkbc
+ Sau đó lật trẻ từ tay trái qua tay phải của người sơ cứu. Quan sát em bé xem có hồng hào chưa, có thở, khóc được chưa. Kiểm tra miệng trẻ xem có dị vật nào không và lấy ra. Nếu dị vật vẫn chưa ra ngoài hoặc trẻ vẫn chưa thở thì làm tiếp biện pháp ấn ngực. Lấy 2 ngón tay ấn vào vùng thượng vị (vùng trên rốn và dưới xương ức). Ấn mạnh 5 cái theo chiều từ trên xuống dưới liên tiếp.

Vỗ lưng ấn ngực.
Thủ thuật vỗ lưng ấn ngực.
+ Kiểm tra xem bé đã thở, khóc lại chưa, nếu chưa tiếp tục lặp lại động tác này cho đến khi xe cấp cứu tới.
Với trẻ trên 2 tuổi, có thể dùng biện pháp ép bụng, còn được gọi là phương pháp Heimlich
- Trường hợp trẻ còn tỉnh
Để cho trẻ đứng. Người sơ cứu đứng phía sau lưng hoặc quỳ gối, choàng 2 tay ra phía trước ngang thắt lưng. Một tay nắm thành nắm đấm, một tay chồng lên tay còn lại, đặt ngay vào vị trí ở vùng thượng vị, dưới xương ức của trẻ. Ấn mạnh theo hướng từ dưới lên trên 5 cái thật mạnh liên tiếp. Nếu chưa hóc dị vật ra thì có thể lặp lại biện pháp này từ 6 đến 10 lần.
Phương pháp Heimlich. Ảnh: ddccdn
Phương pháp Heimlich. Ảnh: ddccdn
- Trường hợp hôn mê, bất tỉnh
Đặt trẻ nằm ngửa. Người sơ cứu quỳ gối, tựa hai chân hai bên đùi trẻ. Nắm 2 bàn tay thành nắm đấm, đột ngột ấn vào dưới xương ức của trẻ. Ấn mạnh từ dưới lên trên 5 cái liên tiếp.
Trong tình huống bệnh nhân hôn mê và không thở được thì trước tiên phải bắt đầu bằng hà hơi thổi ngạt 2 cái. Nếu dị vật vẫn chưa ra, trẻ vẫn chưa thở được thì cần thì kết hợp vừa hà hơi thổi ngạt vừa dùng tay ấn, cho đến khi dị vật văng ra hoặc bệnh nhân khóc, thở được, hồng hào hơn.
Bác sĩ Tuấn đặc biệt lưu ý, sau các bước sơ cứu, nếu dị vật hóc ra được thì vẫn cần phải mang trẻ đến bệnh viện kiểm tra, đề phòng trường hợp có thể còn sót dị vật.
Lê Phương
(vnexpress)